රංගිරි දඹුල්ල ලෙන් විහාරය ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම හා හොඳින්ම සංරක්ෂණය කර ඇති ලෙන් විහාර සංකීර්ණය වන අතර වසර දෙදහසකට අධික කාලයක් බෞද්ධ වන්දනාමාන කිරීමේ පූජනීය මධ්‍යස්ථානයකි. ක්‍රි.පූ. 1 වන සියවස දක්වා දිවෙන මෙම සංකීර්ණය අඛණ්ඩ රාජකීය අනුග්‍රහය සහ ගැඹුරු ආගමික භක්තිය පිළිබිඹු කරන බොහෝ බුද්ධ ප්‍රතිමා සහ පුළුල් බිතුසිතුවම්වලින් සරසා ඇති ප්‍රධාන ගුහා පහකින් සමන්විත වේ. සිතුවම් සහ මූර්ති සියවස් ගණනාවක් පුරා බෞද්ධ කලාවේ පරිණාමය නිරූපණය කරන අතර අධ්‍යාත්මික ප්‍රකාශනය කලාත්මක විශිෂ්ටත්වය සමඟ ඒකාබද්ධ කරනු ලබයි. ඇදහිල්ල, කලාව සහ ඉතිහාසය අතර සමීප සම්බන්ධතාව මූර්තිමත් කරමින්, චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර සහ සම්ප්‍රදායන් අඛණ්ඩව පවතින ජීවමාන ආගමික ස්ථානයක් ලෙස දඹුල්ල හැඳින්විය හැකි ය. එහි කල් පවතින අධ්‍යාත්මික වැදගත්කම සහ සුවිශේෂී කලාත්මක උරුමය එහි කැපී පෙනෙන විශ්වීය වටිනාකමට දායක වේ.